Havankstichting Mateor tot 2001

Door allerlei oorzaken zijn de informatiepagina's van de Stichting Mateor in het jaar 2001 in de versukkeling geraakt, en pas bijna tien jaar later, in 2010, aan een tweede jeugd begonnen. De versie van 2001 is nog steeds het lezen waard en van historisch belang, en wordt daarom hieronder vrijwel woordelijk (behoudens interpunctie en opmaak) herhaald.
Alleen de paragraaf Donateur worden is vervallen, om verwarring te vermijden (prijzen in guldens!). Raadpleeg de tegenwoordig geldende tekst.

Verwaarloosd graf

De Leeuwarder Courant van 28 juli 1994 maakte gewag van de deerlijk verwaarloosde staat van onderhoud van het toen dertig jaar oude grafmonument van de schrijver Hendrikus Frederikus van der Kallen (1904-1964), beter bekend als Havank.
Oosterhuis, voorzitter van 1994 t/m 1999 van het stichtingsbestuur, zoekt contact met de schrijver van het stuk en overleggend werd besloten om via een krantenartikel stelling te nemen tegen het –mogelijk– teloorgaan van dit grafmonument. Het artikel werd geplaatst zaterdag 13 augustus 1994, met als uitroep: Er moet een stichting komen, naar Havank vernoemd, een Stichting Mateor. Deze stichting zou zich in elk geval bezig moeten houden met de zorg voor het grafmonument.

Reacties

Het artikel leverde een duidelijk aantal reacties op: Een aantal mensen zegde toe zitting te willen nemen in een oprichtingsbestuur, een aantal andere zegde materiële en/of financiële steun toe, of diensten (om het graf voor een vriendenprijsje op te knappen), en een notaris wilde de acte van een eventueel op te richten stichting om niet doen passeren.

In het najaar 1994 werd in een aantal besprekingen vastgesteld:

het gevoelen dat Havank onverdiend in vergetelheid was geraakt, en
dat alleen maar zorg voor het graf een wat smalle doelstelling zou zijn.

Stichting

Van het aanbod van de notaris is gebruik gemaakt, en op 9 november 1994 werd de oprichtingsacte gepasseerd van de stichting, die haar naam ontleent aan een van Havanks werken (De N.V. MATEOR, "Maatschappij Tot Exploitatie van Onroerende en Roerende goederen"), en daarbij werd de doelstelling van de Stichting Mateor geformuleerd als

... bevorderen van de studie en de bekendheid van het leven, de persoon en het werk van de schrijver Hendrikus Frederikus van der Kallen (1904-1964), alias Havank, in de breedste zin.

Een van de afgeleide doelstellingen werd de zorg voor het grafmonument.

De Stichting tracht een en ander te bereiken door:

het verwerven van materiële zaken de schrijver toebehoord hebbend;
het gevraagd en ongevraagd vestigen van aandacht op de schrijver, diens leven en werk;
het stimuleren van studies;
het verzorgen van lezingen;
het verzorgen van tentoonstellingen;
het steunen en/of oprichten van verzamel- en ruilclubs;
het organiseren van studiereizen;
het werven van fondsen.

Nieuwsbrief

Een stichting kent geen leden, maar wel donateurs. Om hen op de hoogte te houden verschijnt minstens vier keer per jaar een Havank-Nieuwsbrief.

Schaduws testament

In In Memoriam de Schaduw laat Havank zijn hoofdpersoon, Charles C.M. Carlier alias de Schaduw, in diens testament zeggen:

"Het is tevens een mij dierbare wens, dat elk jaar, op de verjaardag van mijn verscheiden, mijn vrienden hier bijeenkomen voor een luisterrijk maal en om het glas te heffen op iemand die mens is geweest naar zijn beste vermogen, op een vriend ook die de oprechte vriendschap altijd heeft beschouwd als iets heiligs en als zodanig getracht heeft te leven naar die standaard".

De Stichting Mateor interpreteert deze tekst als een wens van de schrijver zélf om zijn sterfdag (22 juni) jaarlijks te herdenken met zijn vrienden (de donateurs) en om tijdens die bijeenkomst iemand tot Vriend van het Jaar te benoemen.

In 1995, tijdens de eerste bijeenkomst in dat kader, is de benoeming toegekend aan de heer Dick Bruna, vriend en illustrator van Havank, die op een voor de stichting moeilijk moment een genereus gebaar maakte door het door hem ontworpen beeldmerk om niet aan de stichting beschikbaar te stellen.
In 1996 zijn twee mensen benoemd tot Vriend van het Jaar.
- De schrijfster mevrouw Annie Ferwerda-van den Berg, die door het beschikbaar stellen van brieven van Havank (aan haar) licht heeft doen schijnen op een –tot dat moment– onbekend gedeelte van het leven van Havank (de pre-Schaduw periode).
- Havanks vriend en patron, de heer Jan Koops, hotelier van Hotel Amicitia te Leeuwarden, de plek waar Havank graag verbleef, en onder wiens persoonlijke hoede de auteur zich thuis voelde.
In 1997 werd benoemd tot Vriend van het Jaar de heer Pieter Terpstra, de schrijver die drie van Havanks nagelaten manuscripten voltooide en vervolgens de succesvolle Schaduwreeks (6 miljoen stuks en 30 titels) voortzette tot meer dan 10 miljoen stuks en 50 titels.
In 1998 werden opnieuw twee mensen geëerd voor hun bijdrage aan het bereiken van de doelstellingen van de stichting.
- De heer Adam Merckens, zoon van Mia Merckens-Dreezens en de kunstredacteur Willem Merckens. Onder invloed van beide laatsten is Van der Kallen als auteur gevormd en Havank geworden. De stichting wil hen daarvoor eer betuigen. Daarnaast dankt stichting de heer Adam Merckens persoonlijk middels deze benoeming voor zijn bijdrage van kennis en feiten bij de samenstelling van de biografie Havank, schets van leven en werk van de hand van drs. J.P.M. Passage, 1997.
- Ook tot Vriend werd benoemd de heer ir. B. Cox, die op een geheel eigen wijze de werken van Havank heeft bewerkt tot een biografie van diens hoofdpersoon: hij schreef De merkwaardige avonturen van inspecteur C. Door deze bewerking kan de persoon van de Schaduw beter en op een nieuwe manier worden doorgrond.
De journalist, verantwoordelijk voor het artikel in de Leeuwarder Courant van 28 juli 1994, de heer A. Walthaus, onze aanstichter, is vanwege dat feit en vanwege zijn voortdurende publicitaire steun daarna eveneens benoemd tot Vriend van het Jaar 1999.
In het kroonjaar 2000 werd met algemene stemmen in het bestuur drs. J.P.M. Passage, de uitmuntende en door iedereen geroemde biograaf en vriend over het graf heen van Havank, tot Vriend van het Jaar benoemd.
(zie verder: Vrienden van het Jaar)

Gerealiseerde doelstellingen

De Stichting heeft een aantal doelstellingen en werkt aan de realisatie daarvan.

Het grafmonument, waarvan inmiddels is komen vast te staan wie eigenaar was, is in eigendom overgedragen aan de stichting. Met de beheerder van de begraafplaats werden afspraken inzake het onderhoud en instandhouding daarvan gemaakt.
In 1995 verscheen Leeuwarden in de schaduw van Havank, een wandelroute door de stad van de hand van bestuurslid Plaisier en bestuursadviseur Passage, mede geïnspireerd door Havanks vijfentwintigste boek Circus Mikkenie. Het televisieprogramma Van Gewest tot Gewest besteedde in 1996 hieraan aandacht.
Heruitgave van de werken heeft in 1996 beslag gekregen door toedoen van de uitgever Walvaboek, die op eigen rekening en risico heruitgave van vier werken verzorgde. Verschenen zijn in de meest authentieke teksten: De N.V. MATEOR (de titel waaraan de stichting haar naam ontleent) uit 1938, Polka Mazurka (1939), De Schaduw grijpt in (1940), maar dan in de vooroorlogse versie, en De Zwarte Pontifex (1952).
De heer drs. J.P.M. Passage schreef een aantal studiewerken aangaande Havank, en heeft de stichting tot nader order het recht verschaft deze uit te geven. Deze publicaties zijn onder deze link te vinden.
Van de hand van dezelfde auteur verscheen in 1997, bij uitgever Passage, Groningen, een Biografie, getiteld Havank, schets van leven en werk.
De heer ir B. Cox bewerkte de geschiedenis van Havanks hoofdpersoon, de Schaduw, tot een Biografie van een fictief persoon De merkwaardige avonturen van inspecteur C.
Het bestuurslid Ben van der Geest vervaardigde een bronzen reliëf van Havank. Dat is op 22 juni 1996 aangebracht aan Havanks geboortehuis, Wirdumerdijk 41 te Leeuwarden.
Donateur mw. drs. Y. Glas-Heide bewerkte in 1997 de Havank-Terpstra roman Schaduw op de Heide tot een fiets/wandelroute Schaduwpaden in Dwingeloo.
Een zoektocht naar de door de NCRV uitgezonden hoorspelen leverde zes exemplaren op: Hoofden op hol, Er klopt iets niet, Menuet te Middernacht, Deurwaarders delirium, Circus Mikkenie en Zes Schaduwen in de sneeuw.
Een radio-interview met drs. Hans Zoet, begin jaren vijftig kwam uit het niet tevoorschijn.
Donateur Middendorp uit 's-Gravenhage legde een mooie verzameling krantenknipsels aan en stelde deze aan de stichting beschikbaar.
Donateur ir. J.M. De Bruijn uit Naarden legde contact met het gemeentebestuur van Cagnes-sur-Mer, de locatie van Hoofden op hol, en overhandigde aan wethouder Renoir –op diens verzoek!– twee exemplaren van het werk, één in linnen gebonden en één in pocketvorm. Ze zijn bestemd voor het cultureel archief van Cagnes.
Voortdurend contact met de straatnamencommissie van Leeuwarden heeft ertoe geleid, dat in een woonwijk de naam draagt Havankpark, waarin als straatnamen voorkomen Havanklaan, Carlierstraat, Joram Jorkinsstraat, Manon de Bercystraat en Harro Vancestraat en waarin wandel-en fietspaden zijn vernoemd naar Circus Mikkenie, Merckens en Passage, de biograaf.
Een bos in aanleg, het Leeuwarder bos, is aan de schrijver opgedragen doordat wandel-, fiets- en ruiterpaden daarin de namen van zijn vrienden en personages dragen.
In een uitbreidingsplan in Leeuwarden-West zal een straat worden gewijd aan H.F. van der Kallen.

Nog te realiseren doelstellingen

De stichting is van mening, dat Havank nog steeds niet die plek op het forum van de Nederlandse romanschrijvers krijgt die hem zou toekomen. Gelet op de verschenen oplagen, ca 6 miljoen verkochte werken tot zijn dood, 1964, en in totaal ca 10 miljoen inclusief de Havank-Terpstra's, is vergetelheid zeker niet de meest voor de hand liggende waardering. Aan pogingen om hem aan deze vergetelheid te ontrukken wordt met de nodige inventiviteit gewerkt en daaraan zal gewerkt blijven worden. Met zusterclubs (schrijver-georiënteerde groepen) is inmiddels contact gelegd. Onze insteek daarbij is om middels samenwerking en gezamenlijke acties om onze schrijver(s) weer gevraagd en dus verkocht te krijgen. Onder onze stimulans is er op 6 oktober 2000 een manifestatie in de Koninklijke Bibliotheek in Den Haag geweest van een alle schrijversclubs van Nederlandse schrijvers.
Af en toe toont televisiemakend Nederland belangstelling. Met twee verschillende makers is inmiddels contact geweest.
Havank heeft een aantal stoffelijke zaken nagelaten, verspreid over een aantal mensen en plaatsen. Een klein deel is inmiddels in handen van de stichting. Van de ontbrekende stukken is van een deel bekend en van een ander deel onbekend waar ze zijn te vinden. Het is een doel van de stichting om deze zaken op te sporen en, waar daartoe de medewerking wordt geboden, deze in eigendom te verwerven en ten toon te stellen. Het –mogelijk– daartoe meest in aanmerking komend verblijf is Dekema State te Jelsum, onder de rook van Leeuwarden, het buiten van –wijlen– zijn vriend Gerard van Wageningen. Contact met de nieuwe eigenaar van de state, de Stichting Old Burger Weeshuis te Leeuwarden is inmiddels gelegd. Ons doel daarbij is om tot een Havank Museum te geraken. De heer Jan Koops heeft ons het manuscript Caviaar en Cocaïne, in zijn bezit, toegezegd.
Vanaf 1995 reeds is een Lesbrief Spanning rond Havank ten behoeve van de bovenbouw van het middelbaar onderwijs beschikbaar; ondanks toezeggingen is feitelijk gebruik daarvan nog steeds niet aan de orde geweest. Het bestuur blijft echter van mening dat Havank ook in het onderwijs een duidelijke plaats verdient en dat daaraan moet worden gewerkt. Een olijfblad is mogelijk het feit, dat wij een brugklasser als jeugddonateur mochten inschrijven.